{"id":1222,"date":"2021-03-13T20:28:30","date_gmt":"2021-03-13T20:28:30","guid":{"rendered":"http:\/\/meursam.nl\/?p=1222"},"modified":"2021-12-20T13:53:48","modified_gmt":"2021-12-20T13:53:48","slug":"josje-na-de-oorlog-uit-aan-de-lange-weg","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/meursam.nl\/?p=1222","title":{"rendered":"Josje Na de oorlog (uit Aan de Lange Weg)"},"content":{"rendered":"\n

Josje<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ferrie\nis er op de dag dat de Engelse tanks over de Lange Weg het dorp binnenkomen al\nvroeg met mijn fiets vandoor. Hij wil zoals gewoonlijk overal tegelijk zijn.\nHij eet ook alles achter elkaar en door elkaar wat de bevrijders hem aan\nchocola, ander snoep en blikvoedsel toewerpen. <\/p>\n\n\n\n

            \u201cDaar ben ik mooi klaar mee,\u201d zeg\nik. \u201cEn je stinkt ook nog,\u201d zeg ik. Mijn hele fiets zit onder, het is zo dun\ndat het door zijn broekspijpen op de trappers en de kettingkast is gelopen. Zo\nkomt hij thuis. En als alles schoongemaakt is, gaat hij er opnieuw met mijn\nfiets vandoor en heb ik mijn fiets nooit meer teruggezien. Ik verdenk hem ervan\ndat hij hem verpatst heeft, zoals hij de aansteker die ik van Cor heb gekregen\nook verpatst heeft. Maar ik kan nooit lang kwaad blijven op mijn jongste broer,\nwant hij is nu eenmaal zo.<\/p>\n\n\n\n

            Hij was al zestien en ik twaalf toen\nwe uit Gelderland naar Brabant kwamen en toch had ik het idee dat ik voor hem\nverantwoordelijk was, altijd op hem moest letten. Natuurlijk was ik het niet\nalleen, er was ook Ria van veertien en ook Leo, die al een paar jaar eerder\nnaar Brabant was vertrokken en bij ons kwam wonen tot hij met Anneke trouwde.\nHarry ging toen net in militaire dienst.<\/p>\n\n\n\n

            Ik zie ons nog met onze ouders in\ndie oude vrachtauto stappen die mijn broer Peer, die erg handig was, had opgeknapt.\nPeer, die al getrouwd was, bracht ons ook, met ons hele hebben en houden, veel\nstelde het niet voor. Als laatste sprongen de honden op de auto.<\/p>\n\n\n\n

            We kwamen in een leegstaand\nsigarenfabriekje aan de Lange Weg te wonen, de Gender liep er vlak achter en de\nratten schoten weg op de binnenplaats. Het was maar voor kort, we kregen al gauw\neen huis in de Kerkstraat, maar na een paar jaar trokken we in dit huis aan de\nLange Weg naast het voormalige sigarenfabriekje waarin ondertussen al weer\nandere Gelderlanders woonden. <\/p>\n\n\n\n

            In de Kerkstraat had Leo een\nkamertje waar hij de administratie van zijn verzekeringswerk deed. Hij heeft de\ndeur op slot. Moeder staat voor de deur te smeken om haar wat van het verzekeringsgeld\nte lenen voor het huishouden.<\/p>\n\n\n\n

            \u201cLeo?\u201d<\/p>\n\n\n\n

            \u201cJa, wat is er nou weer!\u201d Hij\nweigert zoals altijd, doet de deur niet open. <\/p>\n\n\n\n

            \u201cVerrekte kerel,\u201d zegt moeder en\nsloft weer weg. <\/p>\n\n\n\n

            Moeder had altijd geld nodig, maar\nals ze dan een worst of een brood had gekocht, gaf ze die ook meteen weer weg.\nEen buurmeisje dat door een ziekte erg dik was, kreeg wel eens wat en Leo zei\ndan: \u201cMoet jij die dikke nog dikker maken?\u201d <\/p>\n\n\n\n

            Mijn moeder was veel te goed. Ik mis\nhaar nog steeds en moet nog vaak aan haar dood denken. <\/p>\n\n\n\n

Harry\nzagen we in de oorlog niet vaak thuis. Hij moest in verband met de\narbeidsdienst uit handen van de Duitsers zien te blijven, hij zat een tijd\nondergedoken in Drenthe, terwijl Cor en zijn broer uit Drenthe juist weer hier\nin Brabant ondergedoken zaten. Harry slachtte illegaal bij de boeren in de\nomgeving. Tot het fout ging en hij in concentratiekamp Vught terechtkwam. Of\nhij daaruit ontsnapt is of dat ze hem hebben vrijgelaten, weet ik niet, hij\nkwam er in ieder geval vel over been uit. Nu is hij druk met het opbrengen van\ncollaborateurs. Als hij thuis komt, moet een van ons aardappelen voor hem\nbakken, want hij eet niets anders dan gebakken aardappelen, nauwelijks vlees.\nVreemd voor een slager, zou je zeggen.<\/p>\n\n\n\n

           Ik maak me weer eens ongerust over Ferrie. Hij reed eerst rond in een Rode Kruiswagen. Goed, dat is zijn werk. Maar nu heeft hij het voor elkaar dat dokter Wouters in de Rode Kruiswagen rijdt en hijzelf in de auto van de dokter. Zo schijnen ze allebei goedkoop aan benzine te kunnen komen. En Ferrie vindt het natuurlijk prachtig in een luxe auto te kunnen rijden. Maar dat is niet waar ik me het meest ongerust over maak. Hij is stapelgek op een mysterieuze vrouw die opeens is opgedoken en die alleen Engels spreekt en van iedereen geld leent. En nu willen ze nog gaan trouwen ook. Het ergst vind ik nog dat ze zo vaak bij ons op de meisjeskamer blijft slapen. Ik vertrouw haar voor geen cent.<\/p>\n\n\n\n

\u201cWat\nben je onrustig,\u201d zeg ik. \u201cEen vrouw van de wereld als jij.\u201d Ik praat Engels\nmaar slecht Engels, eigenlijk gooi ik er alleen maar zo nu en dan een woordje min\nof meer Engels tussendoor, zoals iedereen van wie ze geld geleend heeft en die\nze toch heel goed duidelijk heeft kunnen maken wat ze wil. En ze verstaat me\nprima, weet ik, al doet ze net of ze niets verstaat als we onder elkaar praten\nen dat woordje Engels er niet tussendoor gooien.<\/p>\n\n\n\n

            \u201c\u2019t Is vast niet je eerste huwelijk,\u201d\nzeg ik. \u201cWaarom moet jij nou nog zenuwachtig zijn? \u2019t Is maar met een\nboerenpummel dat je vandaag trouwt. Wil je soms helpen om alles voor de plechtigheid\nin gereedheid te brengen? Nou, dat is al lang voor elkaar hoor. De rode loper\nligt al vanaf het hotel dwars over straat naar de kerk aan de overkant. Moet je\nsoms ergens anders voor weg?\u201d<\/p>\n\n\n\n

            Dan zegt mijn zus Ria: \u201cIk ben het\ndie weg moet. Ik moet naar de mis maar ik kan niet want ik heb vreselijke\nbuikpijn.\u201d<\/p>\n\n\n\n

            \u201cJe hebt straks meer dan mis genoeg,\u201d\nzeg ik, \u201cals deze deftige dame hier met onze onnozele broer in het huwelijk\ntreedt. Dat wordt een plechtigheid waar dat vroegmisje van jou niet tegenop\nkan.\u201d<\/p>\n\n\n\n

            \u201cJe begrijpt het niet,\u201d zegt Ria. \u201cDie\nmis straks is er een voor haar en onze broer. Die van nu is er een speciaal\nvoor mij, een Maria-mis. Ik heet Maria, weet je nog?\u201d<\/p>\n\n\n\n

            \u201cZal ik voor jou gaan?\u201d zegt de\ndeftige Engelse dame gretig. \u201cIk kan op zo`n dag wel wat extra gebeden\ngebruiken.\u201d <\/p>\n\n\n\n

            Ze zegt het in het Engels en wat\nsimpeler, we begrijpen het prima. Zowel zij als mijn zus gaan elke dag naar de\nkerk, mijn zus lijkt geen betere vervangster te kunnen treffen. En zo geraakt\nde aanstaande bruid toch de deur uit en leent in de gauwigheid even mijn hoed\nen sjaal.<\/p>\n\n\n\n

Maar\neen paar maanden later vind ik haar, de Engelse spionne zoals ze wordt genoemd,\n\u00e9n mijn hoed en sjaal terug op het politiebureau. Ze ziet er goed uit, slank,\nen ze spreekt nu opeens vloeiend Nederlands. Ik sta daar samen met ons\nmelkboertje in zijn grijze melk-boerenjasje en op zijn klompen, van hem heeft\nze namelijk ook geld geleend. Ik ben een van de weinigen van wie ze geen geld\ngeleend heeft, alleen maar een hoed en een sjaal. Waarom ben ik daar dan? Toch\nniet voor die hoed en sjaal. Ik had gehoord dat ze in Amsterdam was opgepakt en\nin Eindhoven vast zat wegens oplichterij. Ik wilde haar gewoon eens zien in\nhaar huidige situatie en haar nog eens vertellen dat ik haar nooit had\nvertrouwd en dat ze mijn broer Ferrie lelijk had laten zitten maar dat dat mij\nniks had verbaasd. Ik was weer eens uit op sensatie, denk ik. <\/p>\n\n\n\n

            \u201cBad boy,\u201d zegt ze als ik over\nFerrie begin. Het heeft wel iets, vind ik, zoals ik daar sta met die\noplichtster die het allemaal lichamelijk geen kwaad lijkt te hebben gedaan en\ndat melkboertje dat nog een keer zegt: \u201cEn mijn geld?\u201d maar ook wel begint te begrijpen\ndat hij er naar kan fluiten. <\/p>\n\n\n\n

            Vooraanstaande Philipsmensen waren\nerin getrapt, dus niet alleen onze familie en mensen uit het dorp. Mijn broer\nHarry die op collaborateurs en spionnen jaagt was er ingetrapt. Zelfs mijn\nzwager in Gelderland, die net als mijn broer Leo in verzekeringen doet maar op\neen heel andere manier, en die al heel wat mensen een verzekering heeft aangesmeerd\ndie ze niet nodig hebben en die bovendien niet van de borsten van zijn\nschoonzusjes kan afblijven. De halve Lange Weg had geld aan haar geleend en we\ngingen met zijn allen naar het Engelse consulaat om dat geld terug te halen.\nVeel meer dan de informatie dat ze de identiteit had aangenomen van een Engelse\nvan adel waarmee ze in de cel had gezeten, kregen we niet. Maar ik vond het\nheel interessant, nu begreep ik hoe ze aan die documenten kwam. Ze kreeg extra\nvoedselbonnen, met een stempel van het consulaat. Ze zou een erfenis uit\nEngeland krijgen, had ze iedereen verteld, maar eerst moest ze nog\u2026<\/p>\n\n\n\n

            Ik had wel te doen met Ferrie.\nHoewel ik hem vaak had gewaarschuwd. Hij huilde en jammerde toen ze niet terugkwam\nuit de kerk. Hij had alles betaald. Daar stond de hele familie op haar paasbest\nbij de rode loper die dwars over de weg vanaf het hotel tot aan de kerkdeur\nlag. Ferrie ging zoeken bij de Dommel, hoewel we hoorden dat iemand haar in een\nauto had zien stappen. Een ongeluk, een vermissing, zelfmoord? Wij zoeken\naltijd bij de Dommel, dat schijnbaar onschuldige riviertje, maar dat op enkele\nplaatsen venijnig diep schijnt te zijn, om over de levensgevaarlijke\ndraaikolken in sommige bochten maar niet te spreken. Ook toen Ferrie gehoord\nhad dat ze gearresteerd was, zei hij nog steeds van haar te houden, van zijn\ngeliefde die met haar ogen dicht typte en zeven talen kende. Maar geen Nederlands\nin de tijd dat ze bij ons thuis kwam. <\/p>\n\n\n\n

            Ik moet er wel om lachen. Zoals ik\nal zei: het meest last heb ik nog gehad van het feit dat ze altijd bij ons op\nde meisjeskamer moest slapen als Ferrie haar mee naar huis nam. <\/p>\n\n\n\n

            Ferrie is er trouwens ook al\noverheen, hij bracht gisteren achter op de motor vanuit Nijmegen een meisje van\nzeventien met een heel kort rokje mee naar huis. Daar gaat hij nu, op zijn\nnegenentwintigste, mee trouwen, zegt hij. Ze heeft al bij ons op de\nmeisjeskamer geslapen. <\/p>\n\n\n\n

Nu de oorlog voorbij is, blijkt het toch allemaal niet\nzo eenvoudig, voor mij en voor mijn zus Ria tenminste. Voor Ferrie wel, voor\nhem was het leven altijd simpel geweest. Hij trouwt binnen de kortste keren met\nhet meisje van zeventien met het korte rokje waar iedereen het over had: hoe ze\nzo achter op de motor en bij ons op de divan durfde zitten!<\/p>\n\n\n\n

            \u201cDat kan toch niet!\u201d Ria is me\nachterna gelopen naar de keuken. \u201cJe kijkt door haar keelholte weer naar\nbuiten.\u201d Ze is een beetje vroom en een beetje preuts, mijn zus Ria.<\/p>\n\n\n\n

            \u201cIk kan me er niet druk over maken,\u201d\nzeg ik, \u201cwij kunnen er toch wel tegen? En ik kan me niet voorstellen dat Ferrie\niets ziet dat hij al niet eerder gezien heeft, en wat betreft vader: gun die\nouwe ook eens wat!\u201d<\/p>\n\n\n\n

            \u201cIk geef die twee zes weken,\u201d zei een\nbuurvrouw die er kijk op had. En inderdaad trouwen ze binnen een paar maanden,\nmaar Ferrie is ook al negenentwintig en dan heb je geen zin om lang te wachten,\nook al is zij pas zeventien. De baby is een meisje.<\/p>\n\n\n\n

            Voor w\u00edj trouwen wil Cor katholiek\nworden. <\/p>\n\n\n\n

            \u201cTwee geloven op \u00e9\u00e9n kussen, daar\nslaapt de duivel tussen,\u201d zegt de pastoor. Maar als ik dan zeg: \u201cO, dan word ik\nmaar niks of protestant\u201d – ik weet niet eens wat ze bij Cor thuis eigenlijk\nzijn – dan is dat ook weer niet goed, het mag blijkbaar maar \u00e9\u00e9n kant op\ngebruikt worden. Voor mij hoeft het niet, voor mij mag hij blijven zoals hij\nis, maar katholiek worden maakt het trouwen en de discussie in de familie wel\neenvoudiger. Er gaat wel weer een tijd overheen voor Cor genoeg weet over het\ngeloof om toegelaten te worden. Nou, als ze mij al die dingen zouden vragen,\nzou ik ze ook niet weten, dus wat doet die pastoor nou allemaal moeilijk. Het\ngaat er toch om hoe je vanbinnen bent, of niet soms?<\/p>\n\n\n\n

            Het is dus allemaal niet zo\neenvoudig. Als ik trouw en het huis uit ga, blijft Ria achter om voor vader en\nhet huishouden te zorgen, terwijl zij ouder is en dus eigenlijk het eerste\nrecht heeft om te trouwen. Maar ze wil voor het zover is nog wat van het leven\ngenieten, ze vindt dat ze daar in de oorlog te weinig kans voor heeft gehad. En\nvoor de oorlog was het crisistijd en zijn we van Gelderland naar Brabant\nverhuisd net toen zij de leeftijd begon te krijgen om uit te gaan. Nee, Ria wil\nnog een poosje lekker gaan dansen, ze is gek op jongens met zwart haar.<\/p>\n\n\n\n

            We gaan altijd samen, zeker als we naar de stad gaan. Het zijn nu allemaal Engelsen en Canadezen in de danszalen. Een Canadees blijft maar \u201cPrommes?\u201d aan me vragen. Ik versta er niks van. Ik vraag aan iemand wat \u201cprommes?\u201d betekent. Dan begrijp ik dat ik had moeten beloven dat hij me zou terugzien. Cor komt daar ook wel, maar vaak wat later. Met hem dans ik ook, maar het gaat toch niet zo goed als met sommige anderen. Ik houd er vooral van om met jongens die dat goed kunnen de Engelse wals te dansen.
Engelse wals mocht je in de oorlog niet zeggen, je moest zeggen: langzame wals. Maar je versprak je natuurlijk wel eens. Ook liet ik me wel eens iets ontvallen als \u201cDie rot\u00admof!\u201d en dan stond er weer zo eentje naast je met een speldje achter zijn revers. De Duitse soldaten sloegen gretig, nee niet met knuppels, dat deden ze wel bij andere soldaten of bij dronken Nederlanders die de boel op stelten zetten. Nee, het liefst met de vlakke hand tegen je kont, dat deden ze graag, dat vonden ze zeker lekker. Och, dacht ik dan, het is maar tegen mijn kont, dat gaat wel weer over. Ik hield er nu eenmaal van om een grapje te maken en streken uit te halen. Ria was altijd al serieuzer, maar ze lachte meestal wel als ik iets uithaalde. <\/p>\n\n\n\n

            Je kon alleen in het begin van de\noorlog nog in het patronaat dansen. Daar dansten ook Duitse soldaten die in het\npatronaat of bij de mensen thuis ingekwartierd lagen. Ik kwam er een Duitser\ntegen die iemand kende uit mijn geboortedorp aan de Duitse grens en die me eten\nbezorgde. Maar daar kregen Ria en ik ook de naam dat we niet met Duitsers\nwilden dansen. Terwijl we alleen maar geweigerd hadden omdat we net hadden\nafgesproken om de volgende dans samen te doen. We dansten vaak samen. <\/p>\n\n\n\n

            Maar dat dansen was alleen in het\nbegin van de oorlog. Daarna kon je alleen nog in Duitse gelegenheden terecht en\ndaar wilden we niet naar toe. Hoewel ik me voor de rest niet zo bewust was van\nwat er allemaal gebeurde, ik hield meer van flauwekul maken. Ik had het bijvoorbeeld\nniet door wat het betekende toen de Duitser Knal, die bij ons ingekwartierd\nwas, zei dat er iets gebeurd was op het vliegveld en eraan toevoegde: \u201cSo ein\nganz kleiner Judenbengel hat Steine gewor\u00adfen.\u201d <\/p>\n\n\n\n

            V\u00f3\u00f3r de oorlog ging ik nog niet\ndansen. Vader liet me niet gaan. Bovendien zag ik er een stuk jonger uit dan ik\nin werkelijkheid was. Dus dansen was er jarenlang niet bij geweest. Je kwam als\njongere in de oorlog wel bij Leens Cafetaria. Dat was waar ik voor de deur door\nde zoon van de geitenboer, net als zijn vader een NSB\u2019er, in elkaar was geslagen.\nBij de bevrij\u00adding heeft mijn broer Harry die bij de PAN, de partizanen, was,\nde geitenboer opgehaald, deze kwam net met een koe uit de wei. Harry heeft veel\ncollaborateurs opgebracht en waar\u00adschijnlijk daarom dacht vrouw Nieuwenhuis dat\nhij ook de hand had gehad in de arrestatie van haar man. Ze riep: \u201cBe\u00addankt,\nhoor!\u201d toen hij voorbij fietste. <\/p>\n\n\n\n

\u201cNiks te danken!\u201d riep hij terug, maar hij wist niet\nwat zij bedoelde. En ook ik had Nieuwenhuis niet aangegeven, hoewel hij op het\nvliegveld voor de Duitsers had gewerkt en mij bij de fietstocht naar het werk\nin de stad vaak getreiterd had met de superioriteit van de Duitsers en zich\nNeuenhaus noemde en mij bij de bevrijding een kunstje had geflikt. Ik zou dat\nnooit doen, een vader van zo`n groot gezin, met al die kinderen thuis, ik kan\ner wel om janken als ik eraan denk. Nee, ik zou zoiets nooit doen. En Harry ook\nniet. Bovendien was een van de zoons van Nieuwenhuis zelf bij de PAN.<\/p>\n\n\n\n

Maar\nnu kunnen we volop dansen, Ria en ik, we gaan de danszalen af en genieten. Nu,\nal boven de vijfentwintig, zijn we eindelijk jong. Cor en ik kunnen nog niet\ntrouwen en Ria wil nog geen verkering, laat staan dat ze wil trouwen. We\ngenieten van onze jeugd, van onze lichamen. Ria loopt op zeer hoge hakken, ik\nheb dat nooit goed gekund, dus doe het met wat minder. Het is de tijd van\njurken met blote schouders, van de dunne schouderbandjes, soms wel drie paar,\nvan je jurk, je onderjurk en je bustehouder. BH zei je toen nog niet. Tijdens\nhet dansen vallen de bandjes van je schouder. <\/p>\n\n\n\n

            \u201cBandenpech!\u201d grappen de jongens. We\nwillen onze okselharen scheren, maar we weten dat vader dat niet goed zal vinden.\nBovendien schijnt het erg ongezond te zijn.<\/p>\n\n\n\n

            Twee jaar lang genieten we.\nNatuurlijk, we gaan ook naar ons werk en doen het huishouden, zorgen voor\nvader, en gaan helpen bij onze broers en zusters als er kinderen worden geboren.\nDat zijn er veel in die eerste jaren na de oorlog, dat is bekend. En wij waren\nthuis al met ons tienen. Ik blijf meestal in de buurt, zoals bij Anneke en Leo\nen bij Harry en zijn vrouw Mia. Ria zit vaak wekenlang in Gelderland. Maar ze\nprobeert toch in de weekeinden thuis te zijn en dan gaan we op stap.<\/p>\n\n\n\n

De\npret is opeens voorbij als ik zwanger raak. Van \u00e9\u00e9n keer! Natuurlijk was het al\ndie jaren niet makkelijk geweest, zeker voor Cor niet toen ons huwelijk steeds\nuitgesteld werd, maar we hadden het nooit gedaan. Tot er iets in Cor zijn\nfamilie gebeurde waardoor hij erg in de put zat, wekenlang. Toen heb ik hem\nwillen troosten. Met het bekende gevolg. Het zou nog niet zo erg geweest zijn\nals niet heel de familie er doodziek van was geweest. Cor krijgt van iedereen\nte horen: hoe heb je dat nu kunnen doen! En hij begint dan steevast te huilen.\nKortom, een drama omdat iedereen het zo opklopt. <\/p>\n\n\n\n

            Het slaat ook over op mij. Het is\nlente, maar geen vrolijke lente. Het groen is overal onbeschaamd opgeschoten,\nhet is veel te fel groen, bijna blauw. Ik heb een hekel aan mijn lichaam. Ik\nverafschuw mijn eigen geur. Ik haat het schaamhaar dat uit mijn directoire\nkrult. Wat een naam, directoire, bah, ik kan er niet om lachen. Ik zweet, natte\nslierten onder mijn oksels. Vooral haat ik mijn dikke buik. Hoe heeft het zover\nkunnen komen!<\/p>\n\n\n\n

            Ik zit bij Cor achterop de fiets en\nwil eraf springen, recht onder de vrachtwagen die aan komt rijden. Cor voelt\nhet en pakt mijn arm vast. <\/p>\n\n\n\n

            \u201cNiet doen,\u201d zegt hij, \u201cik kan je\nniet missen, we komen hier samen doorheen.\u201d <\/p>\n\n\n\n

            Vanaf dat moment ben ik er eigenlijk\noverheen. Het zijn niet wijzelf, denk ik, die er mee zitten, het is wat we ons\ndoor anderen aan laten praten. <\/p>\n\n\n\n

            Alleen juist de preutse en vrome Ria\nheeft me al die tijd gesteund. Maar door al het gedoe, eerst Ria die eigenlijk\nv\u00f3\u00f3r mij zou moeten trouwen maar liever nog wat van haar jeugd wil genieten,\nvervolgens de voorwaarde dat Cor eerst een volwaardig katholiek moet worden, is\nons huwelijk wel erg lang uitgesteld. Dan komt ook nog mijn vader te\noverlijden. Tien dagen na zijn dood trouwen we dan eindelijk. Drie maanden\nlater krijgen we een flinke dochter.<\/p>\n\n\n\n

            Als er nog iemand in het Dorp Aan de\nLange Weg is die niet weet dat ons huwelijk een moetje is, dan weet die het nu.\nWant als onze dochter geboren wordt, komt burgemeester Van Tuin – ja, hij nog\nsteeds – haar huldigen, is er feest en natuurlijk een wielerwedstrijd, want ons\nkind is de tienduizendste inwoner van de gemeente. Hiephiephoera!<\/p>\n\n\n\n

En\neigenlijk valt er hierna over mij niet meer zoveel te vertellen. Ik krijg in\nvijftien jaar elf kinderen. Cor is een ideale, ge\u00ebmancipeerde echtgenoot, al\nvoordat dat woord bestond. We hadden geen kind minder willen hebben. Iedereen\nblijft gezond en we lachen erg veel in ons grote gezin.<\/p>\n\n\n\n

            Het drama waar ik het nog over wil\nhebben begint in Gelderland, ruim een jaar na de geboorte van mijn eerste kind.\nRia is in huis bij een van onze zussen die een baby heeft gehad. Die zus\noverlijdt aan trombose, tien dagen na de geboorte. Trombose? Iedereen krijgt\ntrombose, wie overlijdt er nu aan trombose! Ik ben woedend. <\/p>\n\n\n\n

            Ria blijft plichtsgetrouw het\nmoederloze gezin van zes kinderen ondersteunen. Zo nu en dan komt ze een weekeind\nnaar huis om op adem te komen, huilt bij mij uit en gaat met lood in de\nschoenen terug naar Gelderland. Haar jeugd is voorbij en de jongens met zwart\nhaar zijn volkomen uit beeld. Toch hoopt ze de eerste jaren nog dat, als de\nkinderen wat groter zijn, ze weer haar eigen leven kan gaan leiden, want\nnatuurlijk houdt ze van die kinderen die ze nu grootbrengt maar toch\u2026 <\/p>\n\n\n\n

           Ze helpt jarenlang zo plichtsgetrouw dat haar zwager bij wie ze in huis is gaat denken dat ze het voor hem doet. Ontkennen helpt niet, hij is ervan overtuigd dat hij helemaal aan haar wens voldoet als hij haar ten huwelijk vraagt. Na maanden huilen tijdens de weekeinden in Brabant stemt ze toe.
Nog kan ik in janken uitbarsten van medelijden als ik eraan denk hoe op haar eenendertigste het leven met mijn zus aan de haal is gegaan. Ze sterft op haar twee\u00ebnvijftigste. <\/p>\n\n\n\n

(uit Aan de Lange Weg<\/a>, roman van Meurs A.M. verkrijgbaar bij boekwinkeltje Wonderland, in nieuwstaat, ge\u00efllustreerd, geen verzendkosten in NL en Belgi\u00eb, u koopt bij de auteur, dus gesigneerd mogelijk)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Josje Ferrie is er op de dag dat de Engelse tanks over de Lange Weg het dorp binnenkomen al vroeg met mijn fiets vandoor. Hij wil zoals gewoonlijk overal tegelijk zijn. Hij eet ook alles achter elkaar en door elkaar wat de bevrijders hem aan chocola, ander snoep en blikvoedsel toewerpen.             \u201cDaar ben ik … Lees verder “Josje Na de oorlog (uit Aan de Lange Weg)”<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1222","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1222","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1222"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1222\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1555,"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1222\/revisions\/1555"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1222"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1222"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1222"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}