{"id":1431,"date":"2021-09-28T17:52:26","date_gmt":"2021-09-28T17:52:26","guid":{"rendered":"http:\/\/meursam.nl\/?p=1431"},"modified":"2021-09-28T17:52:26","modified_gmt":"2021-09-28T17:52:26","slug":"bet-in-aan-de-lange-weg","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/meursam.nl\/?p=1431","title":{"rendered":"Bet (in Aan de Lange Weg)"},"content":{"rendered":"



<\/p>\n\n\n

\"\"
Net Neggers-Gielens, model voor Bet<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/strong>Haar\nvader overleed toen ze heel jong was, haar moeder hertrouwde al gauw en kreeg\nnog vier dochters. Maar geen zoon die de smederij kon voortzetten. Daarom\nzouden ze naar Sas verhuisd zijn. Maar zij heeft altijd gedacht dat het om haar\nwas. Dat haar stiefvader zich schaamde om wat haar was overkomen. Hij was een\nerg trotse man met een tot op het laatst kaarsrechte rug, zijn hoofd met de\nhoekige hoge platte pet geheven, zijn pijp als een scepter in zijn hand.<\/p>\n\n\n\n

Het\ngaat goed met ons nadat ik zo moeizaam na het bombardement uit de kelder\ngekropen ben. Behalve met mijn been dan.<\/p>\n\n\n\n

            In het begin is nog bijna alles op\nde bon. Maar de mensen beginnen toch langzaamaan wat geld te krijgen. In ieder\ngeval voor hun eerste levensbehoeften. En daarvoor kunnen ze bij ons terecht.\nVan \u2019s morgens voor zevenen tot \u2019s avonds na elven.<\/p>\n\n\n\n

Het hoofddoel van het huwelijk is:\nkinderen voor God voort te brengen en christelijk op te voeden<\/em>, staat er in mijn trouwboekje, en daar heb ik me aan\ngehouden. Ik ben ervan overtuigd dat ze allemaal, van het eerste tot het\nlaatste, christelijk opgevoed zijn. Ook al had ik dat bij het eerste niet zelf\nin de hand.<\/p>\n\n\n\n

            Maar er staat ook: De vrouw moet aan den man onderdanig zijn in\nalles wat goed en eerbaar is en de man moet door echt christelijke liefde dien\nplicht veraangenamen. <\/em><\/p>\n\n\n\n

            Dat was iets waar ik wel wat op had\naf te dingen. Toontje is geen kwaad mannetje en ik ken hem, vooral vanaf het\nmoment dat we het winkeltje van zijn moeder Liesbetje overnamen, als een harde\nwerker die heel wat bereikt heeft, maar hij heeft zo zijn streken, en bovendien\ndoe ik ook mijn werk. Ik krijg de kinderen, breng ze groot, zorg voor het huishouden\nen help zoveel mogelijk in de winkel. Dus onderdanig aan mijn man, nou nee. Hij\nmag me er wel eens mee plagen en ik wil ook wel de reactie geven die hij wil\nuitlokken, maar dat is het dan. <\/p>\n\n\n\n

Er\nwaren ook tegenslagen. Met de brouwerij bijvoorbeeld. Ach, het was gewoon een plek\nin de stal waar een bottelmachine stond. Maar het werd toch een groot succes.\nWe moesten ermee stoppen omdat de mensen die handige kleine smalle\nbeugelflesjes die Toontje speciaal had laten maken niet terugbrachten. Ze\ngebruikten die om bijvoorbeeld thee mee naar het werk te nemen. En Toontje had\ngeen statiegeld willen vragen. Zo moesten de mensen de prikkellimonade die ze\nzo lekker vonden missen door hun eigen kortzichtigheid.<\/p>\n\n\n\n

            En er was natuurlijk jaloezie. En\nniet alleen van de winke\u00adlier verderop, op het pleintje. Er werd geroddeld. De\nkruide\u00adnierswaren die met paard en kar werden bezorgd, zouden naar vis smaken.\nTerwijl we verdomme de hele vrijdagavond schrobden en boenden om de kar proper\nte hebben voor de kruidenierswaren op zaterdag. <\/p>\n\n\n\n

            Als de mensen kwaad willen vertellen,\nkun je er niet veel tegen doen, dat heb ik wel geleerd. Er waren er die wel\neens gezien hadden dat er een kat op de viskar sprong. En dat hondje dat er\naltijd bij was vertrouwden ze ook niet. Nou ja.<\/p>\n\n\n\n

            Volgens andere roddelaars dan weer\nzou Toontje niet kunnen tellen en amper kunnen schrijven. Schrijven had hij\ninderdaad pas als soldaat geleerd en foutloos zou het nooit gaan – hij schreef\nbijvoorbeeld luzifers – maar dat was bij de meeste gewone mensen die nog in de\nnegentiende eeuw geboren waren het geval. En tellen kon hij als de beste. <\/p>\n\n\n\n

De\npijn en de lap om het been die iedereen kon zien maakten mij er niet vrolijker\nop. Mijn stem werd hard, ik werd ongedul\u00addig en veeleisend en ergerde me aan\nmensen die vrolijk waren, speciaal aan Toontje.<\/p>\n\n\n\n

            Het was soms of ze \u2018t erom deden.\nHet was zo`n feest waar alle ooms en tantes en neven en nichten aanwezig waren.\nWij, ooms en tantes, zaten op een verhoging naast elkaar, aan \u00e9\u00e9n kant van een\naantal aan elkaar geschoven tafels. Iedereen kon onder de tafel door kijken.\nIedereen kon dus ook mijn been zien. Tot overmaat van ramp, bleek achteraf, was\ner ook nog een foto gemaakt.<\/p>\n\n\n\n

            De neven en nichten, en de tantes\nwaren ook niet wijzer, daagden hem dan uit. <\/p>\n\n\n\n

            \u201cOom Toontje, draag een versje voor,\nzing een liedje.\u201d<\/p>\n\n\n\n

            \u201cDoe niet zo gek, Toon,\u201d zei ik dan.\n\u201cBlijf hier! Kom van die stoel af!\u201d<\/p>\n\n\n\n

            En dan lachten ze allemaal nog\nharder en zweepten hem nog meer op. Het duurde net zo lang tot hij boven op een\nstoel of tafel stond en zong:<\/p>\n\n\n\n

            \u201cVan je remplemplem, van je mosselemem.\u201d<\/p>\n\n\n\n

            Het was: \u201cVan je ramplanplan, van je mosselman.\u201d Maar mosselemem was natuurlijk veel leuker. Het was nog een vreselijk lang lied ook. De tantes en nichten pisten in hun broek van het lachen.

<\/p>\n\n\n\n

Ik\nwas overal met mijn been geweest, in het hele land. Dat had me heel wat geld en\ntijd gekost. Eerst met de bus, maar vanaf midden jaren vijftig bracht ons Peet\nme met de auto, als die niet kapot was tenminste. Want dat had je in het begin\nook nog vaak met die tweedehands auto\u2019s. Met de kar was geen doen, na tien\nminuten was ik al geradbraakt.<\/p>\n\n\n\n

            Jarenlang hadden ze me naar een\nkruidendokter in Baarle-Nassau gebracht. Naar gebedsgenezers was ik ook\ngeweest. Toontje deed dat hand opleggen ook, maar mij kon hij niet helpen. Die\nvan ons kon iedereen helpen behalve mij.<\/p>\n\n\n\n

            Hij legde zijn ene hand op iemands\nhoofd en hield de hand van de zieke in zijn andere hand, of legde die andere\nhand op zijn eigen hart. Hij stond met zijn ogen dicht te prevelen, met die\nstijve bovenlip, die strakke mondhoeken, waarnaar men keek omdat men verwachtte\ndat ze zouden gaan krullen, en dat zijn lippen zouden gaan trillen. Als\ntoeschouwer kon men de spanning niet volhouden en begon men opgelucht hard te\nlachen. En men verwachtte dat Toontje zou gaan meedoen, maar niets daarvan, hij\nbleef onverstoorbaar, hij keek zelfs niet naar je. Tot hij klaar was en een\nstap achteruit deed, dan pas keek hij je aan en glimlachte.<\/p>\n\n\n\n

            Bij mij werkte het dus niet. En\nnatuurlijk nam ik hem kwalijk dat hij iedereen kon helpen maar mij niet.\nMisschien lag het aan mij, geloofde ik er gewoon niet in, kende ik hem te goed.<\/p>\n\n\n\n

Ik\nwas dus de kelder uit geklommen met mijn been en de koningin was terug in\nNederland gekomen met haar bontjas. Toen Toontje iets over haar zei – of was\nhet over de nieuwe koningin die we korte tijd later kregen? – werd hij op zijn\ngezicht geslagen. Dat was wel eens goed voor hem, zij het niet speciaal d\u00e1\u00e1rom.\nMaar het was goed dat hij met zijn grote mond wat weerwerk kreeg.<\/p>\n\n\n\n

            Toontje zit aan de bar en is het\ngezwam van zijn buurman over de koningin beu en zegt: \u201cWat de koningin! De\nkoningin heeft hetzelfde kutje als ons Bet!\u201d <\/p>\n\n\n\n

            De man wordt kwaad en slaat Toontje\nvan de kruk af. Toontje krabbelt overeind en zegt: \u201cEn het was nog wel be\u00addoeld\nals een compliment.\u201d <\/p>\n\n\n\n

            Maar om hem vanwege de koningin op\nzijn gezicht te slaan, was natuurlijk onzin. Van mij mocht hij over de koningin\nzeggen wat hij wou. Hoewel, het was beter als hij zijn grote kop eens leerde\nhouden. Hij moest maar leren dat hij niet overal mee kon lachen. Met mij ook\nniet.<\/p>\n\n\n\n

Mijn\nstiefvader had me uit zijn trouwboekje voorgelezen, en later wees hij er nog\neens op dat in het onze precies hetzelfde stond: Elke poging aangewend om het ongeboren kind, hoe jong ook, te dooden,\nis poging tot moord en daarom een zeer zware zonde tegen het 5e<\/sup>\ngebod: \u2018Gij zult niet dooden\u2019.<\/em><\/p>\n\n\n\n

            Een\nzeer zware zonde is eveneens elke opzettelijke poging, om het hetzij door\ninwendige, hetzij door uitwendige middelen de zwangerschap af te breken op een\ntijdstip, waarop de vrucht nog niet buiten het lichaam kan blijven leven\n(vruchtafdrij\u00adving). <\/em><\/p>\n\n\n\n

            Zoiets zou niet eens in me opgekomen\nzijn. Het was of hij het meer tegen zichzelf zei, hij zat er meer mee dan ik.\nHij wilde het absoluut verborgen houden. En daarom, dat bleef ik denken, waren\nwe ook verhuisd. Dat hij geen opvolger had in de smidse, was toch geen reden om\nte verhuizen! Je kon het hoogstens omdraaien: de smederij was geen reden om te\nblijven.<\/p>\n\n\n\n

Toontje\nis erg trots op de nieuwe Solex zoals dan nog niemand er een heeft. Hij is de\neerste in Sas en in het dorp aan de Lange Weg. Hij gaat nu nog vaker naar Bets\nzuster Anneke aan de Lange Weg. Iedereen mag de Solex uitproberen. Maar ze\nweten niet hoe het ding te stoppen, en als dan de motor einde\u00adlijk afgeslagen\nis, vaak na een botsing of valpartij, durft men er niet meer op en komt te voet\nterug, wat wel eens een uurtje kan duren. Dan lacht Toontje niet, dan is hij\nongerust, zeker als het zijn jonge nichtje Tonnie is dat zo lang wegblijft met\nde Solex.<\/p>\n\n\n\n

            Wanneer hij te lang blijft hangen –\nals hij aan het buurten is en veel aandacht krijgt en regelmatig een nieuwe kop\nkoude koffie (die speciaal voor hem wordt bewaard) en hij uit zijn zakken stukjes\nworst en zuurtjes en dubbeltjes uitdeelt aan de kinderen en de worst ook aan de\nhondjes, verliest hij alle tijd uit het oog – en wanneer het dan al donker\nwordt moet Jantje meefietsen naast de Solex van zijn peetoom, want in het\ndonker is Toontje zo goed als blind.<\/p>\n\n\n\n

Toen ik mankend en een en al pijn op het eind van de\noorlog met mijn been uit de kelder geklommen was, had ik me ver\u00adsproken. Ik\nzei: \u201cIk heb negen kinderen op de wereld gezet, \u2019t is mooi geweest.\u201d Maar ons\ngezin telde acht kinderen. Mis\u00adschien kwam het omdat Mientje toen net getrouwd\nwas en ook in Sas was komen wonen. Misschien kwam het omdat het einde van de\noorlog in zicht was en ik daarom aan mijn stief\u00advader moest denken, en met name\ndacht: \u201cDat einde heeft hij dus net niet gehaald terwijl hij zo graag wilde\nweten hoe het zou aflopen.\u201d <\/p>\n\n\n\n

            Ik was ervan overtuigd dat vooral\nhij degene was geweest die het geheim had willen houden en die ook de hele\nconstruc\u00adtie, waarin mijn eerste kind in een ander gezin in ons dorp werd\nopgevoed en wij naar Sas verhuisden, daarvoor bedacht had. Hij, de trotse\neigenaar van een smederij en een van de notabe\u00adlen van mijn geboortedorp.<\/p>\n\n\n\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Door die hevige gebeurtenissen vlak voor de bevrijding had ik aan mijn stiefvader en mijn eerste kind moeten denken en had me versproken. Dat was het vast geweest.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Tinuske Neggers, model voor Toontje Wolfers<\/figcaption><\/figure>\n\n\n

(uit\u00a0Aan de Lange Weg<\/a>, roman van Meurs A.M.)

<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Haar vader overleed toen ze heel jong was, haar moeder hertrouwde al gauw en kreeg nog vier dochters. Maar geen zoon die de smederij kon voortzetten. Daarom zouden ze naar Sas verhuisd zijn. Maar zij heeft altijd gedacht dat het om haar was. Dat haar stiefvader zich schaamde om wat haar was overkomen. Hij was … Lees verder “Bet (in Aan de Lange Weg)”<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1431","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1431","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1431"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1431\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1435,"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1431\/revisions\/1435"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1431"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1431"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1431"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}