{"id":1722,"date":"2022-11-25T17:27:53","date_gmt":"2022-11-25T17:27:53","guid":{"rendered":"http:\/\/meursam.nl\/?p=1722"},"modified":"2024-02-05T08:00:13","modified_gmt":"2024-02-05T08:00:13","slug":"het-einde-van-de-graal-door-paul-van-leeuwenkamp","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/meursam.nl\/?p=1722","title":{"rendered":"Het einde van uitgeverij De GRAAL door Paul van Leeuwenkamp"},"content":{"rendered":"\n

(gepubliceerd op mijn website nav de 10e sterfdag, 25 november 2022, van uitgever Johan van Nijen van uitgeverij De Graal, oorspronkelijk verschenen <\/em>
ca 2011<\/em> o.a. op de website<\/em> van De Graal , welke is opgeheven,<\/em> .)<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ik heb mij over de kleine\nuitgeverij De Graal<\/strong>, de uitgeverij\nvan Johan van Nijen, weleens laatdunkend uitgelaten. Dat kwam doordat ik De Graal<\/strong> kende als de uitgever van de\nlatere boeken van Gust van Brussel en ik van mening was dat het werk van Van\nBrussel meer zorg, meer aandacht en een bredere verspreiding verdiende. De Graal<\/strong> was een vaag uitgeverijtje aan\nde uiterste marges van de literaire wereld, met uitgaven waarop kritiek\ngerechtvaardigd was, ook voor wat betreft de uitvoering. Die kritiek was\nterecht, maar hij deed geen recht aan de sympathie en de waardering die ik heb voor\nkleine uitgeverijen, die een noodzakelijke aanvulling vormen op de grote\ncommerci\u00eble uitgevers. Uiteraard zijn ook zij onderworpen aan de economische\nwetten van Winst en Verlies, maar toch hebben zij mogelijkheden die de grote\nuitgeverijen niet of in mindere mate hebben, zoals bijvoorbeeld het uitgeven\nvan de boeken van een bejaarde, niet langer commercieel interessante auteur als\nVan Brussel.<\/p>\n\n\n\n

Sinds mijn afwijzende opmerking zijn\ner jaren verstreken en nu mij het bericht bereikt dat Johan van Nijen aan een anorisma\nin zijn buik is geopereerd en met De\nGraal<\/strong> is gestopt, is het mijn laatste kans mijn kritiek te nuanceren, want,\neerlijk is eerlijk en ere wie ere toekomt, in die jaren heeft De Graal<\/strong> mijn leven verrijkt met een\naantal noemenswaardige boeken, niet alleen die van Gust van Brussel. Ik zal die\nnuance aanbrengen op de wijze waarop je die bij uitgeverijen aan moet brengen:\ndoor het bespreken van een paar boeken die bij de uitgeverij is verschenen.<\/p>\n\n\n\n

Maar eerst moet de naam van de\nuitgeverij worden bepaald. In de diverse publicaties kom je namelijk\nverschillende namen tegen: \u201cDe Graal\u201d, \u201cde GRAAL\u201d en \u201cDe GRAAL\u201d. Daarbij wil de\nnaam op de omslag zelfs verschillen van de naam op de titelpagina. Hierbij zijn\ndeze slordigheden gecorrigeerd en wat er ook gedrukt is, vanaf nu staat er De Graal<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

En dan nu enkele boeken die het uitgeven meer dan waard waren.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
De Cyclamenman, De Graal 2010<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Van De Cyclamenman<\/strong><\/em> had ik met waardering het typoscript gelezen en bij de huldiging van Van Brussel in Antwerpen, waarbij de roman gepresenteerd zou worden, sprak ik die waardering uit. Ik beweerde toen dat een boek lezen toch heel anders is dan het lezen van een typoscript en inderdaad: de stevige, soepele paperback ligt veel prettiger in de hand dan een stapel losse A4-tjes, het papier is helderder, lettertype en \u2013grootte zijn veel leesbaarder. Die fysieke verschillen werken door in mijn mentale ervaring als lezer<\/p>\n\n\n\n

Door de evenwichtige opbouw van het verhaal trok de roman mij langzaam maar zeker het verhaal in, naar de opgroeiende John, de hoofdpersoon. Een aantal aspecten hadden wat verder kunnen worden uitgewerkt \u2013 het voetballen en hardlopen, het schrijven van de eerste gedichten en de reden dat ze geschreven werden \u2013 maar dat idee komt vanuit biografische nieuwsgierigheid, want het is duidelijk de roman sterk autobiografisch getint is. Blijkbaar wilde de roman zelf sneller naar het verhaal van John en Pat, want daar gaat het over en dat verhaal is al lijvig van zichzelf. <\/p>\n\n\n\n

Ondanks alle verschillen dringt een vergelijking met Het Land van Herkomst<\/em> van Du Perron zich\nop. Het beoordelen van de historische waarde van De Cyclamenman<\/em><\/strong> laat ik\naan Belg of historicus, maar het is duidelijk dat ook hier het verloren land\nvan jeugd en onschuld het belangrijkste decor vormt, en al heeft dat decor de\nkleuren van een ander werelddeel, het is wel dezelfde tijd en de politieke\nontwikkelingen en maatschappelijke veranderingen, de teloorgang van een voorbij\ngestreefde elite zijn als in het boek van Du Perron. Ook doet het mij denken\naan Ontmoeting in de zonnewende<\/em> van\nJohan Daisne, maar die associatie komt vooral door de po\u00ebzie; het boek van\nDaisne is vooral sfeer, een toon, en bij Van Brussel, die altijd dichter is, ook\nwanneer hij zich beperkt tot proza, is toon en sfeer altijd een belangrijk\naspect.<\/p>\n\n\n\n

Het eerste deel van het verhaal, het verhaal van John, is vooral\naangrijpend door het historische bombardement van Antwerpen, waardoor de\nhoofdpersoon voor zijn verdere leven getekend wordt. De verontwaardiging, de\nwoede, de machteloosheid, de vragen en vooral ook de desillusie over de\nmenselijke beschaving, de christelijke naastenliefde, John draagt het de hele\nroman, zijn hele leven mee. <\/p>\n\n\n\n

Het tweede deel van het verhaal, het verhaal van John en Pat, is\nspannend, ook omdat de verhouding tussen John en Pat tot het laatste onzeker\nblijft. En toch is het decor van dat verhaal minstens even belangrijk en\naangrijpend, want dat decor maakt heel tastbaar dat er altijd jeugd was die een\neigen weg ging, tegen de gangbare moraal en gebruiken in, en niet slechts vanaf\nde revolte van de zestiger jaren. De kleine, elitaire gemeenschap waarin de\ngetekende John eigengereid zijn weg zoekt, wordt getoond als in de helle\nflitslichten van een fotorapportage.<\/p>\n\n\n\n

In het uiteindelijk gepubliceerde boek zouden veel spelfouten staan,\nzodanig dat het boek sommige lezers zeer gehinderd heeft. Dat is zo\u2019n punt\nwaarop De Graal<\/strong> als zeer kleine\nuitgeverij niet de kwaliteit kan leveren die je wenst, maar wanneer je een\nlezer bent die gegrepen door een verhaal over spelfouten heen kan stappen, is De\nCyclamenman<\/em><\/strong> een waardevolle, aansprekende, interessante roman. En ook\nal is Van Brussel bezig met een nieuwe versie, waarin de spelfouten zijn\ngecorrigeerd, het is De Graal<\/strong> die\nhet in 2010 mogelijk maakte dat ik deze roman als boek, goed in de hand\nliggend, kon lezen.<\/p>\n\n\n\n

Maar er zijn meer boeken waardoor De Graal<\/strong> herinnerd moet worden.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
IKS, De Graal 1983<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Het stond al een paar jaren linksonder in de boekenkast bij\nde nog te lezen boeken, Iks<\/strong>,<\/em> met tussen haakjes als ondertitel \u201cvampierenmanieren\u201d. Hoe\nik er aan ben gekomen en wanneer dat was, weet ik niet meer. Misschien is het\nmij nooit opgevallen dat dit boek in 1983 werd uitgegeven door De Graal<\/strong> uit Turnhout. Dat de schrijver\nvan dit boek Johan van Nijen is, en dat Johan van Nijen uitgeverij De Graal<\/strong> \u00eds, het was nooit tot mij\ndoorgedrongen. Tot ik bij de huldiging van Gust van Brussel in Antwerpen in\ngesprek kwam met de schrijver Ton Meurs, die ook bij De Graal publiceerde, en\nmijn fantastische geori\u00ebnteerdheid ter sprake kwam. Meurs wees mij er op dat\nzijn uitgever ook een fantastische roman had gschreven, Iks<\/em><\/strong>, over een vampier. In\nde loop van de dag rees bij mij het vermoeden dat ik het boek in de kast had en\n\u2019s avonds vond ik het terug, daar linksonder in de boekenkast, bij de nog te\nlezen boeken.<\/p>\n\n\n\n

De\nnotitie achterin geeft aan dat het een boek met geschiedenis is: \u201cVampieren\u00admanieren\nwerd geschreven van 7.6 tot 26.11.73. Tijdens de winter van 1976 werd\nVampierenmanieren omgeschreven tot Iks. Tijdens oktober en november 1982 werd\nhet resultaat overgetypt en hier en daar nog veranderd.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Op de\nachterflap staat: \u201cDe eerste Vlaamse vampierenroman.\u201d Is dat zo? Ik kon het\nniet uitsluiten en vroeg het na bij Jaap Boekestein, naast schrijver van\nfantasy ook geschiedschrijver van dat genre. Volgens hem is Iks<\/em><\/strong>\nde eerste Vlaamse vampierenroman voor volwassenen. En dat maakt het boek \u00e9n\nuitgeverij De Graal<\/strong> tot een\nhistorisch feit.<\/p>\n\n\n\n

De\nflaptekst omschrijft het verhaal als volgt: \u201cOp de begrafenis van zijn minnares\nontmoet Gustaaf Zegerink, een bekende schrijver, de heer Iks, die zich een\nvampier noemt. Bestaan vampieren echt? Gustaaf Zegerink wil het geheim van Iks\ndoorgronden. De oplossing van het raadsel is voor hem noodlottig. Samen met\nGustaaf Zegerink wordt de lezer meegesleurd in een draaikolk van\ngebeurtenissen, die hem niet loslaten voor hij de laatste bladzijde met een\ndiepe zucht heeft omgedraaid. Iks. Een boeiend en adembenemend leesavontuur.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Wel, dat is wel wat overdreven. Iks<\/em><\/strong> is geen literair meesterwerk, daarvoor laat vooral de karaktertekening teveel te wensen over. Seksuele frustratie voert wat puberaal de boventoon, maar dat past wel bij de zeventiger jaren waarin het geschreven werd en wellicht ook in de tachtiger jaren waarin het werd gepubliceerd. Verder eindigt het verhaal een beetje abrupt en komt het terugsporen van het verleden van Iks niet echt uit de verf. Maar verder zijn de verslagen van het alter ego van Johan van Nijen acceptabel, zit er voldoende vaart en afwisseling in het verhaal. Daardoor is het boek nog altijd leesbaar, zeker voor de genreliefhebber.<\/p>\n\n\n\n

Maar er zijn meer boeken waardoor De Graal<\/strong> herinnerd moet worden.<\/p>\n\n\n\n

Dankzij de huldiging van Gust\nvan Brussel in Antwerpen ontmoette ik Ton Meurs, en daardoor kwam ik er niet\nalleen achter dat de eerste vampierenroman uit Vlaanderen, misschien wel in het\nNederlands, in mijn boekenkast stond te wachten, maar ik leerde ook een\ninteressante auteur kennen, die onder de naam Meurs A.M. de boeiende roman Aan\nDe Lange Weg<\/em><\/strong> schreef, in 2004 gepubliceerd bij, juist ja, De Graal<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Voorbij gaand aan het moderne\n\u2018Printing On Demand\u2019, waarbij de oplage van een eerste, tweede, derde druk geen\nrol meer speelt, kun je stellen dat kleine uitgeverijen zich beperken tot \u00e9\u00e9n\ndruk. Meerdere drukken zijn minder gangbaar, zowel wegens financi\u00eble redenen\nals vanuit de aard van een kleine uitgeverij, meer gericht op het zo goed\nmogelijk uitgeven van waardevolle boeken dan op een economisch verant\u00adwoorde\nwinstgroei. Kleine uitgeverijen zijn in het algemeen meer uitgever dan bedrijf.\n<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Aan de Lange Weg, 3e, ge\u00efllustreerde, druk 2009<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Aan De Lange Weg<\/em><\/strong> is zo\u2019n uitzondering die de regel bevestigt, want in 2009 verscheen de \u201cderde, herziene en ge\u00efllustreerde, druk\u201d, nog steeds bij De Graal<\/strong>. Sinds 2009 is Aan De Lange Weg<\/em><\/strong> door Patrizia Filia bewerkt tot een hoorspel, dat op meerdere plaatsen werd opgevoerd, en ge\u00efnspireerd door het boek maakte Ufuk Kobas Smink een aantal tekeningen die in de derde druk als illustraties werden opgenomen. Het resultaat is een prachtige paperback, met helder papier van goede kwaliteit, uitstekende lettergrootte en bladspiegel, goed gebonden of geplakt in een mooie omslag, een boek dat lekker in de hand ligt.<\/p>\n\n\n\n

Net als De Cyclamenman<\/em><\/strong> van Gust\nvan Brussel is Aan De Lange Weg<\/em><\/strong> een roman over een bepaalde plaats in een\nbepaalde tijd en hoe de mensen daar mens waren. \u201cVoor de Lange Weg stond de\noude weg van Eindhoven via Turnhout naar Antwerpen model.\u201d Het verhaal speelt\nzich af bij Veldhoven, waar Meurs in 1944 werd geboren. Literatuur in het verlengde van Boon.<\/p>\n\n\n\n

De belangrijkste soort Literatuur is de\nliteratuur die met woorden vormgeeft aan situaties en gebeurtenissen die\naan de schrijver zelf zijn gerelateerd, op een manier die het algemener maken.\nDat vind je bij Brouwers, bij Boon, bij Wolkers, bij Du Perron, bij alle\nschrijvers van belang. Aan\nDe Lange Weg<\/em><\/strong>,\nwaarin een Jan rondloopt in wie de\nlezer een jongere A.M. mag herkennen en waarin A.M. zelf met het verhaal bezig\nis, de ontwikkeling van het historische verhaal en het schrijven van dat\nverhaal hand in hand gaan, ligt in stijl en vormgeving veel dichter bij\nBoon dan bij Brouwers. Aan de lange weg<\/em><\/strong> brengt Veldhoven\nvlak na de Tweede Wereldoorlog tot leven en al lezende begrijp je dat het boek\nheeft ge\u00efnspireerd tot tekeningen en een hoorspel.<\/p>\n\n\n\n

Er zijn dus boeken waardoor ik mij De Graal<\/strong> zal herinneren; het zijn boeken waardoor ook anderen en zelfs de offici\u00eble literaire geschiedschrijving zich De Graal<\/strong> zou moeten herinneren. Want het was De Graal <\/strong>die deze boeken publiceerde en ook al liet Johan van Nijen daarbij wel eens een steek vallen, het waren toch verzorgde uitgaven, die niet onderdeden voor de uitgaven van andere kleine uitgeverijen en die in sommige opzichten konden overtreffen, want soms was het resultaat een prachtige paperback, met helder papier van goede kwaliteit, uitstekende lettergrootte en bladspiegel, goed gebonden of geplakt in een mooie omslag, boeken die lekker in de hand liggen.<\/p>\n\n\n\n

_________________________________<\/p>\n\n\n\n

Bij Boekwinkeltje Wonderland te bestellen diverse boeken Gust van Brussel, opbrengst ter promotie van zijn werk.
De Cyclamenman, uitgeverij Booklight, van Gust van Brussel:
Boekwinkeltjes.nl – Gust van Brussel – De cyclamenman<\/a>
En ook: Aan de Lange Weg van Meurs A.M., 3e, ge\u00efllustreerde druk, uitgeverij De Graal:
Boekwinkeltjes.nl – Meurs A.M. – Aan deLange Weg roman van Meurs A.M.<\/a>
Geen verzendkosten NL en Belgi\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

(gepubliceerd op mijn website nav de 10e sterfdag, 25 november 2022, van uitgever Johan van Nijen van uitgeverij De Graal, oorspronkelijk verschenen ca 2011 o.a. op de website van De Graal , welke is opgeheven, .) Ik heb mij over de kleine uitgeverij De Graal, de uitgeverij van Johan van Nijen, weleens laatdunkend uitgelaten. Dat … Lees verder “Het einde van uitgeverij De GRAAL door Paul van Leeuwenkamp”<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1722","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1722","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1722"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1722\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2007,"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1722\/revisions\/2007"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1722"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1722"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1722"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}