De val van Srebrenica kwam terecht in het toneelstuk Srebrenica of de mandaad<\/em>, aan het schrijven waarvan ik meteen na die val in juli 1995 begon. <\/p>\n\n\n\n
(Eerste Bedrijf)<\/a><\/p>\n\n\n\n (Tweede bedrijf)<\/a><\/p>\n\n\n\n <\/a>Personen<\/strong><\/p>\n\n\n\n OUDERE\nMILITAIR<\/p>\n\n\n\n De\noudere militair is niet alleen Overste Karre\u00admans maar net zo goed de oudere\nsoldaat Piet Hein Both als minister Voorhoeve, premier Kok, het Neder\u00adlands op\u00adperbevel,\nde VN, zelfs opperbevelhebber Janvier en president Chirac en wij allemaal met\nons opportu\u00adnisme en onze problemen.<\/p>\n\n\n\n JONGE SOLDAAT<\/p>\n\n\n\n De\njonge soldaat is niet alleen de argeloze die gebruikt wordt, die het niet meer\nweet en die verdringt, maar ook de wij allemaal die uiteindelijk uit elkaar\nbarst door de ongerijmdheid en misdadigheid.<\/p>\n\n\n\n MARSKRAMER<\/p>\n\n\n\n De\nmarskramer is het soort oude slachtoffer, in de zin van slachtoffer van eerdere\nmisdaden, dat letterlijk, ook moreel, boven de partijen is komen staan, zich\ndaarop niet laat voorstaan en zijn ogenschijnlijk onno\u00adzele rol speelt.<\/p>\n\n\n\n VROUW<\/p>\n\n\n\n GIJZELAARSTER<\/p>\n\n\n\n De vrouw en de gijzelaarster\nzijn de slachtoffers aan beide kanten wier levensrollen verwisselbaar zijn.<\/p>\n\n\n\n VLUCHTELING\/GENERAAL<\/p>\n\n\n\n De\nvluchteling\/generaal is niet alleen Mladic maar net zo goed Karadzic en\nMilosovic, de wapenhandelaars en iedereen die macht en voordeel ontleent aan de\noorlog.<\/p>\n\n\n\n SOLDAAT HERMAN<\/p>\n\n\n\n Soldaat Herman is de botterik, de\nvoetbalvandaal, de discovechter, de eigen-volk-eerst-aanhanger, kortom het\nkanonnenvlees bij uitstek voor beide partijen.<\/p>\n\n\n\n BODYBUILDER<\/p>\n\n\n\n Typisch iemand die niet is wat men denkt. Een spiegel, hoe dan ook.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n DERDE\nBEDRIJF<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kort\nvoor de genocide van Srebrenica. De resten van een loods vol kogelgaten en\nbloedvlekken, boven de hoofden van de personages hangt een brug. De militai\u00adren\nhebben hun mouwtjes karikaturaal hoog opge\u00adschoven, ze doen steeds tussendoor\nwat lichaamsoefe\u00adningen, hun bodycultuur steekt schril af tegen de (on\u00adzichtbare),\nvermagerde en verpauperde bevolking.<\/em><\/p>\n\n\n\n De <\/em>OUDERE MILITAIR<\/em> en de <\/em>JONGE SOLDAAT<\/em> los\u00adsen\neen vrachtwagen met grote blikken, dozen en kratten.<\/em><\/p>\n\n\n\n JONGE\nSOLDAAT:\nHoe was het in Bratunac, majoor? Weer zo in de watten gelegd door die Servi\u00ebrs,\nma\u00adjoor? U bent de hele nacht weggebleven, majoor.<\/p>\n\n\n\n OUDERE\nMILITAIR:\nOnvoorstelbaar, jongen. Wat die lui je voorschotelen: eten, wijn!\u2026 Om van de\nzaken waarvan ik als hoofd van een gezin geen gebruik wens te maken maar te\nzwijgen.<\/p>\n\n\n\n JONGE\nSOLDAAT:\nU bent gelukkig getrouwd, h\u00e8 majoor?<\/p>\n\n\n\n OUDERE\nMILITAIR:\nMaar ja, je koopt dan ook in \u00e9\u00e9n keer voor 25000 mark. Daar willen ze wel wat\ntegen\u00adover stellen.<\/p>\n\n\n\n JONGE\nSOLDAAT:\n(kijkt ge\u00efnteresseerd in een half\ngeopende doos<\/em>) Ze schijnen ook aan de Moslims te verkopen, maar die kunnen\nnatuurlijk nooit de prijs betalen die wij geven, majoor. (Haalt een blikje uit de doos<\/em>) Bavaria, dat is toch uit de buurt van\nBreda, ma\u00adjoor?<\/p>\n\n\n\n OUDERE\nMILITAIR:\nWat ze aan ons niet kwijt kun\u00adnen, slijten ze aan de plaatselijke bevolking.\nNou, die willen wel na die maandenlange blokkades.<\/p>\n\n\n\n JONGE\nSOLDAAT:\n(houdt de doos omhoog, leest<\/em>)\n\u201cDutchbat, speciale zending.\u201d Zouden ze ons onze eigen spullen durven verkopen,\nmajoor?<\/p>\n\n\n\n OUDERE\nMILITAIR:\n(antwoordt niet, kijkt naar <\/em>SOLDAAT HERMAN<\/em>, die\nin trainingsbroek en een ge\u00adbloemd over\u00adhemd, de mouwen extreem hoog opge\u00adrold,\nonopvallend het toneel op is komen schuifelen<\/em>) Hoezo ben jij in burger? Heb jij\nsoms iets geprobeerd? Kijk maar uit. Ze heb\u00adben het recht je als spion zonder\nmeer te liquideren. Als guerilla-strijder trouwens ook.<\/p>\n\n\n\n JONGE\nSOLDAAT:\nJa eigenaardig. Beide partijen ma\u00adken gebruik van spionnen, maar ze vinden het\nno\u00addig zo verontwaardigd te doen over die van de te\u00adgenpartij dat ze menen het\nrecht te hebben deze zonder meer neer te schieten.<\/p>\n\n\n\n SOLDAAT\nHERMAN:\nNa ze eerst gemarteld te heb\u00adben om nog zoveel mogelijk te weten te komen na\u00adtuurlijk.<\/p>\n\n\n\n JONGE SOLDAAT: Natuurlijk. Een\nriskant beroep, spion.<\/p>\n\n\n\n SOLDAAT\nHERMAN:\nMaar wel goed betaald.<\/p>\n\n\n\n JONGE\nSOLDAAT:\nToch geen vluchtpoging gedaan, h\u00e8 Herman?<\/p>\n\n\n\n SOLDAAT\nHERMAN:\n(scherp<\/em>) Als ik een vluchtpo\u00adging\ndoe, dan lukt ie ook. Dan ben ik vertrokken.<\/p>\n\n\n\n JONGE\nSOLDAAT:\nRustig maar, \u2018t kon zijn dat \u2018t je alle\u00admaal teveel werd. \u2018t Valt niet mee om\nmaan\u00addenlang opgesloten te zijn en niet met verlof te kunnen. Wij hebben het\ndaar ook moeilijk mee.<\/p>\n\n\n\n SOLDAAT\nHERMAN:\nZoals ik zei, ik ben geen mietje. Als ik weg wil, ben ik weg. <\/p>\n\n\n\n Haalt zijn uniform, legt zijn pistool en een dikke por\u00adte\u00admonnee\nuit zijn broek, wrijft liefkozend over de por\u00adtemon\u00adnee terwijl de <\/em>JONGE SOLDAAT<\/em> zegt:<\/em><\/p>\n\n\n\n JONGE\nSOLDAAT:\nHad jij trouwens niet veel meer kleren aan daar\u00adstraks?<\/p>\n\n\n\n Er rennen enkele gestaltes over de hangbrug.<\/em><\/p>\n\n\n\n SOLDAAT\nHERMAN:\nVerrek, dat waren Moslims! Die haal ik terug! <\/p>\n\n\n\n Pakt een machinepistool en gaat, nog steeds in trai\u00adnings\u00adbroek,\nachter ze aan over de hangbrug, de ande\u00adren kijken hem hoofdschuddend na.<\/em><\/p>\n\n\n\n OUDERE\nMILITAIR:\nMoet jij niet eens proberen weg te komen? Je neemt gewoon een voertuig mee. Ik\nheb liever dat het jou lukt dan Herman. Die durf ik niet bij me thuis langs te\nsturen.<\/p>\n\n\n\n JONGE\nSOLDAAT:\nIk wil de zaak hier niet in de steek laten.<\/p>\n\n\n\n OUDERE\nMILITAIR:\nKom zeg, normaal was je allang met verlof geweest.<\/p>\n\n\n\n JONGE\nSOLDAAT:\nStil, daar is ie weer.<\/p>\n\n\n\n SOLDAAT\nHERMAN:\n(Komt op met enkele verou\u00adderde gewe\u00adren,\ngooit ze op de grond<\/em>) Waren zoge\u00adnaamd op jacht.<\/p>\n\n\n\n OUDERE\nMILITAIR:\nDie mensen z\u00edjn op jacht! Ze hebben niets te eten. Die lui zijn wanhopig. Er\nzijn al meer dan tien mensen van honger omgekomen!<\/p>\n\n\n\n SOLDAAT\nHERMAN:\nIk hou me aan het mandaat: ont\u00adwapen iedereen binnen de compound.<\/p>\n\n\n\n JONGE\nSOLDAAT:\nHeb jij al \u00e9\u00e9n Servi\u00ebr een wapen afge\u00adnomen?<\/p>\n\n\n\n SOLDAAT\nHERMAN:\nNee, maar dat doet niets af aan het principe.<\/p>\n\n\n\n Er gaat een mijn af. Daarna is het even doodstil. Dan\nklinkt een jongemeisjesstem:<\/em><\/p>\n\n\n\n JONGEMEISJESSTEM: (buiten beeld<\/em>) Zijn jullie daar, schatjes\nvan me? Lieve Hollandertjes! Wij waren met ons twee\u00ebn gekomen om jullie te ver\u00adwennen\nen wat brood en sigaretten van jullie te krij\u00adgen. Maar nu mijn zusje op een\nmijn is gelopen, wil ik jullie vragen mij een keer extra te neuken, zodat ik de\nbegrafenis kan betalen. Doen jullie dat, lieve Hollan\u00addertjes van me?<\/p>\n\n\n\n OUDERE\nMILITAIR:\n(Overstuur<\/em>) Ga weg! Ga terug! Loop\nmidden op de weg. Hier zijn brood en sigaretten. Kom niet terug! <\/p>\n\n\n\n Pakt een brood en een pakje sigaretten, wil ze gooien,\nmaar wordt tegengehouden door <\/em>SOLDAAT HERMAN<\/em> die nog maar half is aangekleed.<\/em><\/p>\n\n\n\n SOLDAAT\nHERMAN:\nZonde! (halveert het brood, pakt een paar\nsigaretten uit het pakje<\/em>) Zou marktbe\u00adderf zijn. (roept<\/em>) Ik kom eraan, schatje! (gaat\naf<\/em>) <\/p>\n\n\n\n JONGE\nSOLDAAT:\n(mompelt<\/em>) O god, laat hem op een mijn\nlopen voor hij bij dat meisje is. (Blijft\nstaan luiste\u00adren, sluit zich dan bij de <\/em>OUDERE\nMILITAIR<\/em> aan die woest ver\u00adder\ngaat met het lossen van de vrachtwagen. Na een poosje<\/em>) Misschien moet ik\ninderdaad hier weg voor ik een van mijn eigen mensen vermoord.<\/p>\n\n\n\n Ze lossen de vrachtwagen.<\/em><\/p>\n\n\n\n SOLDAAT HERMAN<\/em> komt\nterug en trekt wellustig zijn trainingsbroek op.<\/em><\/p>\n\n\n\n Had je die sigaretten\nen dat brood niet zo kunnen ge\u00adven?<\/p>\n\n\n\n SOLDAAT\nHERMAN:\nIk neem wat ze aanbiedt, zij krijgt wat ze vraagt. Ik blij met haar kutje, zij\nblij met het brood. Ik ben lief tegen haar. Wat wil je nog meer! Bovendien vrij\nik veilig. Ook voor mezelf en mijn meisje thuis trouwens.<\/p>\n\n\n\n JONGE\nSOLDAAT:\nJe bent een schoft.<\/p>\n\n\n\n SOLDAAT\nHERMAN:\nDe Servi\u00ebrs snijden haar bor\u00adsten en haar schaamlippen af! Want, zeggen ze, dat\ndeden de Ustasja\u2019s in de Tweede Wereldoorlog ook met de Servische vrouwen.<\/p>\n\n\n\n JONGE\nSOLDAAT:\nKlootzak, moet ze soms blij zijn dat jij dat niet doet?<\/p>\n\n\n\n SOLDAAT\nHERMAN:\nGelul, ik doe gewoon wat ie\u00addere man zou doen en betaal ervoor wat ervoor\nstaat. Als de prijs omhoog gaat betaal ik meer. We weten pre\u00adcies wat we aan\nelkaar hebben. Niet meer en niet minder. De rest is schijnheiligheid. Bovendien\nheb ik haar zus begraven. De stukken bij elkaar geraapt en begraven. Moest\nterplekke gebeuren. Zie ik jou nog niet doen. Ben je vast ook te fijngevoelig\nvoor. Ik heb er een extra beurt voor gekregen. Maar daar deed ik het niet voor.\nIk had echt met haar te doen. Ik heb ook mijn zwakke kanten. En nou, shit, wil\nik een pils.<\/p>\n\n\n\n Er sluipen, nu van de andere kant, gewapende gestal\u00adtes\nover de brug.<\/em><\/p>\n\n\n\n OUDERE\nMILITAIR:\nServi\u00ebrs, zie je zo, aan de wapens en hun hele stijl: goed getraind. <\/p>\n\n\n\n Er wordt over hun hoofden heen geschoten.<\/em><\/p>\n\n\n\n Ik moet toegeven dat\nik de verdwaalde kogels van de Moslims voor ons gevaarlijker vind dan het gerichte\nvuur van de Servi\u00ebrs.<\/p>\n\n\n\n JONGE\nSOLDAAT:\nMoet je er niet achteraan, Herman?<\/p>\n\n\n\n Heviger artillerievuur.<\/em><\/p>\n\n\n\n OUDERE\nMILITAIR:\nDe mensen zitten daar op elkaar ge\u00adpakt. Dat kan nooit missen.<\/p>\n\n\n\n JONGE\nSOLDAAT:\nIk voel me niet op mijn gemak.<\/p>\n\n\n\n SOLDAAT\nHERMAN:\nDat zijn je vrienden, man! (luistert naar\nhet schieten, grinnikt<\/em>) Ik geloof dat ik eens ga kij\u00adken of er in de stad\niets te beleven valt. (af<\/em>)<\/p>\n\n\n\n De <\/em>OUDERE MILITAIR<\/em> en de <\/em>JONGE SOLDAAT<\/em> zit\u00adten elkaar een poosje aan te kijken.<\/em><\/p>\n\n\n\n JONGE\nSOLDAAT:\n(staat op<\/em>) Ja, ik denk dat ik het\nmoet proberen.<\/p>\n\n\n\n OUDERE\nMILITAIR:\nWacht.( af en meteen terug met een klein\npakje<\/em>) Geef dit voor me af. (Drukt<\/em> de JONGE SOLDAAT<\/em> even tegen zich aan<\/em>)<\/p>\n\n\n\n JONGE SOLDAAT<\/em> af. De\n<\/em>OUDERE MILITAIR<\/em> raakt in een cri\u00adsis vol drukke bewegingen en\nwanhoopsgeba\u00adren maar maakt geen geluid, gaat dan zitten, zegt voor zich uit:<\/em><\/p>\n\n\n\n Jezus in de hof van\nGetsemane… (plechtig<\/em>) Kunt gij dan\nniet \u00e9\u00e9n uur met mij waken? (stilte<\/em>)<\/p>\n\n\n\n JONGE\nSOLDAAT:\n(komt verslagen op, geeft de <\/em>OUDERE MI\u00adLITAIR<\/em> het\npakje terug<\/em>)\nHerman is erger, staat vastge\u00adbonden aan een lantaarn\u00adpaal de\nverschrikkelijkste dingen te schreeuwen. Als zo dadelijk m\u00e9t de Servi\u00ebrs ook de\npers komt, gaat dat de hele wereld rond. We moeten hem doodschieten. Ik geef me\nop als vrijwilliger.<\/p>\n\n\n\n SOLDAAT\nHERMAN:\n(buiten beeld schreeuwend<\/em>) Jullie heb\u00adben\nde verkeerde! Ik sta aan jullie kant! Ik heb een hekel aan Moslims. Het zijn\ngeen mensen! Het zijn scharminkels! Haal me hier weg! Ik vecht met jullie mee!\nGeef me Arkan! Dat is een man naar mijn hart. Stelletje dienstplichtigen die me\nhier vastgeketend hebben. Ik wil Arkan zien! Arkan! Was ik Servi\u00ebr zou ik een\nArkan zijn! Arkan! Weg met de NAVO! Fuck de NATO! Maak me los, Arkan! Maak je\nvriend los, Arkan!<\/p>\n\n\n\n Het schieten neemt in hevigheid toe, dan klinkt er mars\u00admuziek\nen wordt een ijzeren gevaarte in de vorm van een hoge steile tent op wielen het\ntoneel op ge\u00adtrokken. Het heeft ijzeren pinnen als een fakirbed en in het\nmidden van een de zijden is een opengesneden varken gespietst.<\/em><\/p>\n\n\n\n OUDERE\nMILITAIR:\nJezus, de generaal komt eraan!<\/p>\n\n\n\n GENERAAL: (komt autoritair op<\/em>) Zo, majoor. Wij\nmoeten even wat dingen regelen. Tus\u00adsen haakjes, ik heb vers vlees voor je\nmeegebracht. Mijn jongens komen mor\u00adgen binnen en ik verwacht dat jij je er buiten\nhoudt. Ik bedoel dat niet een van je mannen per ongeluk be\u00adgint te schieten,\nuit plichtsbesef of zo. Daarginds heb ik een oude tank neergezet, daar mogen\njouw land\u00adgenoten een luchtaanval op uitvoe\u00adren. Dus blijf uit de buurt. Dat is\nvan hogerop zo gere\u00adgeld. Grote po\u00adlitiek, majoortje. Nog wat, een van jouw\ngasten staat daar de hele tijd te schreeuwen \u2013 weinig militaire discipline\ntrouwens – die krijg je zo terug. Zo,\nneem het vlees mee, nee op je nek. (tegen\n<\/em>JONGE SOLDAAT<\/em>) Help even. Morgen rekenen\nwe wel af.<\/p>\n\n\n\n Legt samen met de <\/em>JONGE\nSOLDAAT<\/em> het varken op de rug van de <\/em>OUDERE MILITAIR<\/em>, de <\/em>JONGE SOLDAAT<\/em> ondersteunt\nde <\/em>OUDERE MILITAIR<\/em>, sa\u00admen gaan ze af, de <\/em>GENERAAL<\/em> kijkt goedkeurend en zelf\u00advoldaan in het rond, zijn \u2018stan\u00addaard\u2019\nwordt van het toneel getrokken en hijzelf gaat daarna met ferme pas af.<\/em><\/p>\n\n\n\n OUDERE\nMILITAIR:\n(komt verslagen op met <\/em>JONGE SOL\u00adDAAT<\/em>) Niet te geloven dat dat dezelfde man is die\nme gisteren in Bratunac zo voorkomend heeft behan\u00addeld. Hij was toen wel in\nburger.<\/p>\n\n\n\n SOLDAAT\nHERMAN: (komt op, verwilderd maar lachend) <\/em>Misverstand. Het was\neen misverstand. Als ze ge\u00adweten hadden wie ik was, hadden ze het niet ge\u00addaan,\nzeiden ze. Kom, ik heb goeie zin. Morgen zijn ze hier en wij kunnen naar huis.\nZet de tv even aan: RTL 4.<\/p>\n\n\n\n Kijkt naar tv buiten beeld.<\/em><\/p>\n\n\n\n Tjee, hun jeugd\nafgenomen, willen liefst zo ver moge\u00adlijk weg, niemand doodschieten… En wij\ndan! Wij hier voor ze de kastanjes uit het vuur halen. Mooi niet! Eerst zij,\ndan wij! Als we er dan toch alle\u00admaal aan moeten. Maar wat klets ik!<\/p>\n\n\n\n Staat op, gaat met vinger over een grote rode vlek op de\nmuur van de loods, ruikt aan zijn vinger.<\/em><\/p>\n\n\n\n Slechte verf\ntrouwens. Morgen is het afgelopen. We hebben wat te vieren. Niet in het minst\nmijn behou\u00adden terugkeer natuurlijk.<\/p>\n\n\n\n Ze drinken, de <\/em>OUDERE\nMILITAIR<\/em> en de <\/em>JONGE SOLDAAT<\/em>\naanvankelijk met tegenzin. <\/em>SOLDAAT HERMAN<\/em> zet telkens flarden van het lied \u2018Wij houden van oranje\u2019\nin, geleidelijk aan beginnen de anderen mee te zingen, ze worden senti\u00admenteel.<\/em><\/p>\n\n\n\n OUDERE\nMILITAIR:\nMijn vader had in Indi\u00eb ge\u00advochten, kwam terug, dacht een baantje te krijgen.\nMaar hij kon kolen gaan sjouwen! Ja, een paar jaar la\u00adter, toen hadden ze hem\nweer nodig. Toen kwamen ze aan de deur. Voor Korea. Om het Vrije Westen te ver\u00addedi\u00adgen.<\/p>\n\n\n\n JONGE\nSOLDAAT:\nLibanon, o Libanon, het liefste wat ik heb zit in Libanon.<\/p>\n\n\n\n SOLDAAT\nHERMAN:\nIk was de beste op de oefen\u00adbaan, eigenlijk was ik in alles de beste. Ik had\n\u00e1lles kunnen bereiken in het leger. Als ik die mietjes niet was te\u00adgengekomen.\nHanden van het lijf, zei ik nog. Maar ze dachten dat ik een grapje maakte. Maar\nmet zulke dingen lach ik niet. Ik heb ze vreselijk in elkaar ge\u00adramd. Er was\nniets aan te doen. Ik moest het gewoon doen.<\/p>\n\n\n\n BODYBUILDER: (staat plotseling daar in camouflage\u00adtenue\ndat zijn figuur goed doet uitkomen<\/em>) Goeden\u00adavond.<\/p>\n\n\n\n OUDERE\nMILITAIR:\nU bent vroeg, u bent de eerste.<\/p>\n\n\n\n SOLDAAT\nHERMAN:\n(kijkt bewonderend, raakt de bovenar\u00admen\nvan de <\/em>BODYBUILDER<\/em> aan<\/em>) Tjee, wat een spieren, daar zitten wat oefenuurtjes in!\nDe superiori\u00adteit straalt er toch vanaf, zeg nou eerlijk. Als je dit ziet kun\nje toch niet volhouden dat die Moslims gelijk\u00adwaardig zijn, dat ze dezelfde\nrechten hebben. \u2018t Is toch in \u00e9\u00e9n oogopslag duidelijk wie hier de baas moet\nzijn.<\/p>\n\n\n\n BODYBUILDER: Ik ben Moslim. Ik\nkom jullie een voorstel doen.<\/p>\n\n\n\n SOLDAAT\nHERMAN:\nMoslim? Met zo\u2019n lichaam, dat be\u00adstaat niet!<\/p>\n\n\n\n BODYBUILDER: (richt zich tot de <\/em>OUDERE MILITAIR<\/em>) De zaak is ernstig. Ik ben commandant\nPilav. Morgen doen de Cetniks een beslissende aanval. We denken een kans te\nhebben als Dutchbat zijaanzij met ons wil vechten.<\/p>\n\n\n\n De <\/em>JONGE SOLDAAT<\/em> kijkt hoopvol, de <\/em>OUDERE\nMILITAIR<\/em> schrompelt in\nelkaar, <\/em>SOLDAAT HERMAN<\/em> zegt verontwaar\u00addigd:<\/em><\/p>\n\n\n\n SOLDAAT\nHERMAN:\nWat!<\/p>\n\n\n\n BODYBUILDER: (Gaat ernstig verder<\/em>)U, wij allemaal\nweten wat er gebeurt als we ons overgeven. U bevindt zich hier bij een loods\nwaar al eerder massa-excecuties hebben plaatsgevonden. Alle mannen zullen\nworden afgeslacht. Net als in de andere plaatsen die de Cet\u00adniks hebben\nveroverd. Iedereen kan dit weten, want het is overal gebeurd. Als u niet samen\nmet ons vecht, zult u medeverantwoordelijk zijn voor de moord op duizen\u00adden\nmannen.<\/p>\n\n\n\n JONGE\nSOLDAAT:\nIk wil vechten!<\/p>\n\n\n\n De <\/em>OUDERE MILITAIR<\/em> lijkt nog verder in elkaar te krim\u00adpen.<\/em><\/p>\n\n\n\n SOLDAAT\nHERMAN:\nShit, wat een klerezooi!<\/p>\n\n\n\n Er klinken voetstappen en geweerschoten vlakbij, de <\/em>BO\u00adDYBUILDER<\/em> duikt\nde coulissen in.<\/em><\/p>\n\n\n\n OUDERE MILITAIR: (dronken<\/em>) Er moet iets gebeuren. We hebben te weinig steun. Er moet iets gebeuren dat de Amerikaanse publieke opinie achter president Clinton gaat staan. En dat de Russen de Servi\u00ebrs moeten laten val\u00adlen. Zoiets als met die vele doden op de markt van Sarajevo. We moeten ze tot iets provo\u00adceren waardoor er een ommekeer ont\u00adstaat. Enkele tientallen levens om duizenden te redden. (Jankt<\/em>) Hoe moet ik het thuis uitleggen als mijn jon\u00adgens niet terugkomen? (Begint te zingen)<\/em><\/p>\n\n\n\n \u2019De machtigste koning\nvan storm en van wind is de arend geweldig en groot.\u2019<\/p>\n\n\n\n SOLDAAT\nHERMAN:\n(zingt aanvankelijk mee<\/em>) Shit, ik ben\nervandoor. Straks laat ik mijn hachie voor iets waar ik totaal niet achtersta. Dat\nzou ik mezelf erg kwalijk nemen.<\/p>\n\n\n\n JONGE\nSOLDAAT:\nDat is een fascistenlied.<\/p>\n\n\n\n OUDERE\nMILITAIR:\nDat zongen we vroeger al bij het kampvuur en bij de wandelclub. Je kon er\nprachtig op marcheren. De wandelclub van het gekkenhuis won trouwens altijd de\neerste prijs. Die waren door niks afgeleid en gingen kaarsrecht en fier\nvijfentwin\u00adtig kilometer lang de paden en lanen door.<\/p>\n\n\n\n SOLDAAT HERMAN<\/em>\nverdwijnt, stilte, de <\/em>OUDERE MILITAIR<\/em> neuriet zijn lied, dan buiten beeld schreeu\u00adwend: <\/em><\/p>\n\n\n\n SOLDAAT\nHERMAN:\nKleremoslims, laat me door. Herman laat zich niet tegenhouden. Niet door een\nstelletje schapeneukers. Jullie zijn het niet waard dat we voor jullie opkomen.\nWeg met de ayatolla\u2019s! Ga uit de weg, stelletje fundamentalisten! Herman gaat\ndoor! <\/p>\n\n\n\n Er klinkt een schot, stilte, de <\/em>OUDERE MILITAIR<\/em> en de <\/em>JONGE SOLDAAT<\/em> staren\nelkaar aan. Stilte.<\/em><\/p>\n\n\n\n Hevige beschietingen, lichtflitsen, geren over de hang\u00adbrug,\nde <\/em>OUDERE MILITAIR<\/em> en de <\/em>JONGE SOLDAAT<\/em> gaan in dek\u00adking, dan laat de brug aan \u00e9\u00e9n kant los en\ndondert naar beneden. Het wordt stil, er klinkt mars\u00admuziek, de \u2018stan\u00addaard\u2019\nmet een open gesneden varken erop wordt het toneel opgetrokken en achter op het\ntoneel, het varken richting publiek, neergezet. De <\/em>GENERAAL<\/em> komt op en begint\nmeteen het toneel met roodwitte plastic linten in \u2018corri\u00addors\u2019 te verdelen,\nzegt tegen de <\/em>OUDERE MILITAIR<\/em> en de <\/em>JONGE SOLDAAT<\/em> die opgesprongen zijn:<\/em><\/p>\n\n\n\n GENERAAL: Hier help even mee.\nHier de vrouwen, daar de mannen.<\/p>\n\n\n\n Pakt de helm van het hoofd van de <\/em>OUDERE MILITAIR<\/em> en zet\nhem op, drukt zijn eigen helm op het hoofd van de <\/em>OU\u00adDERE MILITAIR<\/em>, gaat\nnaar de coulis\u00adsen en roept:<\/em><\/p>\n\n\n\n Kom maar, jullie zijn\nhier veilig. Verenigde Naties hier, kom maar. Ja, u hier, ja en u daar. Prima.<\/p>\n\n\n\n Er komt een eindeloze stroom mannen en vrouwen op gang,\ndie opkomen, via de uitgezette \u2019gangen\u2019 ge\u00adscheiden worden en weer afgaan.\nTelkens als er een man is afgegaan klinkt er een schot. De <\/em>OUDERE MILITAIR<\/em> staat\nstram in de houding en salueert met op zijn hoofd de helm van de <\/em>GE\u00adNERAAL<\/em>.<\/em><\/p>\n\n\n\n (opgewekt<\/em>) Ons volk is blij, majoor. Ze schieten in de lucht. Ze\nzijn terug op hun geboortegrond. Ze zijn blij, majoor!<\/p>\n\n\n\n De <\/em>GENERAAL<\/em> blijft de mensen lokken en indelen.<\/em><\/p>\n\n\n\n (steeds opgewekter<\/em>) Ja, kom maar, u daar en u daar. \u2018t Gaat goed zo.\nVerenigde Naties ja, komt u maar hoor. In spin de bocht gaat in, uit spuit de\nbocht gaat uit. Zo was het toch, h\u00e8 majoor?<\/p>\n\n\n\n De <\/em>JONGE SOLDAAT<\/em> krimpt bij elk schot in elkaar alsof hij\u00adzelf geraakt\nwordt. Een salvo machinegeweer\u00advuur, door\u00adgaand terwijl de lichten doven.\nStilte.<\/em><\/p>\n\n\n\n EPILOOG<\/strong><\/p>\n\n\n\n Terwijl\nde lichten zijn aangegaan, het publiek eventu\u00adeel klapt en de acteurs buigen,\ndoet de <\/em>JONGE SOLDAAT<\/em> plotse\u00adling een stap naar voren, er klinkt een schot, de\n<\/em>JONGE SOL\u00adDAAT<\/em> krimpt\nin elkaar, doet nog een stap naar voren, weer een schot, krimpt weer in elkaar,\nnog een stap, maar stoot dan een woedende schreeuw uit, draait zich om en rent\nop de <\/em>OUDERE MILITAIR<\/em> en de <\/em>VLUCHTELING<\/em>\/<\/em>GENERAAL<\/em> af die stram in de houding saluerend naast elkaar staan,\ndeze doen een stap opzij om hem door te laten, maar hij sleurt ze met gespreide\narmen op hun keelhoogte ach\u00adterwaarts mee en spietst ze ieder aan een kant\nnaast het varken op de \u2018stan\u00addaard\u2019. Dan blijft hij er hijgend even naar\nkijken. Het licht gaat uit. De acteurs blijven in het donker doodstil op hun\nplek staan. V\u00f3\u00f3r de zaallichten aangaan zijn ze verdwenen en <\/em>KEREN NIET TERUG<\/em>.<\/em><\/p>\n\n\n\n Einde<\/p>\n\n\n\n Srebrenica of de mandaad (c) 1996, 2005 Meurs A.M. toneelstuk in 3 bedrijven door Meurs A.M. De val van Srebrenica kwam terecht in het toneelstuk Srebrenica of de mandaad, aan het schrijven waarvan ik meteen na die val in juli 1995 begon. (Eerste Bedrijf) (Tweede bedrijf) Personen OUDERE MILITAIR De oudere militair is niet alleen Overste Karre\u00admans maar net zo goed de oudere soldaat … Lees verder “Srebrenica of de mandaad van Meurs A.M. (c) 1996, 2005 \u2013 Derde bedrijf”<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-882","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/882","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=882"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/882\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1754,"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/882\/revisions\/1754"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=882"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=882"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/meursam.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=882"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
boekuitgave Spelen,<\/a>3 toneelstukken en een hoorspel 2006, Meurs A.M.
<\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"http:\/\/meursam.nl\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/SPELENKAFTVOOR040106B1kopie.jpg\")
<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"